Afgelopen week 5879 bezoekers
20472 geregistreerde inkopers
3719 app gebruikers

Thea Smid-Verheul over maatschappelijke meerwaarde op de Conducto kennis & inspiratiesessie



Geplaatst op: 09 nov. 2019

Thea is gedreven door het verkrijgen van maatschappelijke meerwaarde via élke inkoop, met name via Social Return en Maatschappelijk Verantwoord Inkopen.

Dankzij haar jarenlange ervaring met inkoop in de private en publieke sector kan zij rijkelijk en enthousiast putten uit voorbeelden. Wij zijn verheugd over haar komst op 3 december en stelden haar alvast een aantal vragen in de aanloop hier naartoe.


Je bent je inkoop carrière begonnen in de private sector. Bij Campina was je o.a. lead buyer van suiker en cacao waarbij diverse aanbieders “tegen elkaar uit werden gespeeld” op laagste prijs. Wat is de reden dat je daarna bent overgestapt naar de publieke sector?

Primair was het vooral een keuze in de hoop om met 3 kleine kinderen (van 4 en 2 jaar en één van 3 maanden oud) een betere werk-privé balans te verkrijgen én minder reistijd. Minder reistijd kreeg ik: van 60 minuten in de auto naar 30 minuten op de fiets. Maar het werk en de gemeente Amersfoort waren zo leuk dat ik nog steeds meer dan de 32 uur maakte waar ik voor was aangenomen...

Ik was me tijdens de sollicitatiegesprekken eigenlijk niet eens bewust dat bij de overheid niet ‘onderhandeld’ werd maar onderhandelen was toch al nooit m’n sterkste punt!

De laatste jaren ben je je meer en meer gaan richten op MVI en ben je een veelgevraagd expert op dit gebied. Hoe is deze passie ten aanzien van MVI ontstaan?

Op mijn eerste dag bij de gemeente Amersfoort in september 2006 vroeg ik mijn leidinggevende naar mijn targets. Dat was ik immers zo gewend bij Campina. Hij moest lachen en zei: "We houden dit jaar miljoenen over dus nee, je hebt geen financiële targets!".

Een paar weken later ging ik naar het Inkoopcongres in Zutphen. Daar sprak toenmalig staatssecretaris Van Geel over het programma Duurzaam Inkopen en Teun van Keulen van Tony's Chocolonely die zichzelf aan had gegeven omdat hij producten at die tot stand waren gekomen door heling en kinderarbeid. Zij inspireerden mij enorm, net als het toenmalig hoofd Inkoop van de gemeente Tilburg die op een mooie manier Social Return had toegepast bij een aanbesteding 'Uitzendkrachten', met een bonus/malus.

In 2007 won Amersfoort de landelijke competitie 'Groenste Stad van Nederland' en werd zelfs 'Groenste Stad van Europa'. Dat, samen met een duurzame raad en college, maakte dat duurzaam inkopen echt een boost kreeg in Amersfoort. Alles kon, alles mocht. Gemeenten in de omtrek zeiden dan ook dat bij Amersfoort duurzaamheid in de genen zat. Dat hielp natuurlijk enorm!


Quote: "Ik vind duurzaam inkopen voor overheden een must. We hebben een flinke portemonnee en de maatschappelijke verplichting om het goed te besteden. Daarnaast maakt het het vak van aanbesteden ook leuker. Creatiever. Een zoektocht. Hoe ga ik bereiken wat ik wil? Het wordt meer functioneel dan technisch specificeren." - Thea Smid-Verheul, Zelfstandig Inkoopprofessional


Wat zijn voor jou de belangrijkste (toekomstige) ontwikkelingen op dit gebied?

Meten en naleving! Veel overheden hebben ambities als 10% circulair inkopen of zelfs 100% circulair inkopen. Maar hoe meet je dat? Wanneer is iets circulair ingekocht? Kun je bijvoorbeeld adviesdiensten wel circulair inkopen?

De MRA (Metropool Regio Amsterdam) heeft een mooie procesmethode ontwikkeld, die ook relatief makkelijk te meten is en die verder gaat dan alleen eisen of wensen opnemen in de uitvraag. Het telt bijvoorbeeld ook mee als je een marktconsultatie hebt gedaan op het gebied van circulaire economie of als het daadwerkelijk in het contract staat én als het wordt nageleefd.

Het echt meten van de impact van een duurzame inkoop zou natuurlijk super zijn. Hoeveel ton water hebben we voorkomen door hergebruikt materiaal in te zetten. Hoeveel ton CO2 hebben we gereduceerd doordat er met elektrisch vervoer wordt getransporteerd?
Naleving (contractmanagement) staat bij veel overheden nog in de kinderschoenen.

Een andere ontwikkeling waar ik benieuwd naar ben, is de toekomst van Social Return on Investments (SROI). Als mede-bedenker van de bouwblokkenmethode, ben ik erg enthousiast over de kansen van het breed toepassen van SROI. Nu de werkloosheid op het laagste peil staat sinds tijden, ben ik eerlijk gezegd benieuwd of dit blijft lukken. Of dat de methode of het percentage bijgesteld moeten worden.

Binnen Conducto Inkoopopleidingen ben je o.a. verbonden als docent binnen de ISV Academy. Internationale Sociale Voorwaarden (ISV) worden nog weinig in aanbestedingen toegepast. Hoe zouden inkopende overheden gestimuleerd kunnen worden dit in hun aanbestedingen op te nemen? Kan je een tipje van de sluier oplichten?

Ik denk dat we hier nog kampen met ‘ver-van-mijn-bed show', koudwatervrees en het bezwaar hoe we dit gaan controleren en naleven. 'Ver van mijn bed' want schendingen van ISV spelen zich voornamelijk af in derdewereldlanden. En kun je het aan de gemeenteraad uitleggen dat je naar India bent afgereisd om de stenen te controleren? En krijg je dan de werkelijke situatie te zien?

Of we hebben te maken met een enorm lange keten. Wij hebben een contract met een reseller. Wat kan die reseller bereiken bij het grote Apple?

Maar goed, als we de vraag daarom maar nooit stellen bereiken we ook niks!

Als de plannen van PIANOo realiteit worden, dan komt er een centraal orgaan (net als in Zweden) die naleving en controle bij de grootste leveranciers gaat oppakken voor overheden. Dat zou al super zijn!

ISV toepassen kan op net zo veel manieren als duurzaamheid: als geschiktheidseis, als selectiecriterium, als eis, als gunningscriterium of als uitvoeringsvoorwaarde. Echter, door een eerder afgegeven advies ISV alleen als uitvoeringsvoorwaarde toe te passen, door de 3 regimes en nu de due dilligence (wat natuurlijk wel een vage term is) denken veel inkopers dat er maar één manier is en alleen voor die 10 risicocategorieën. Dat beeld proberen we in de ISV Academy echt weg te nemen.

Echt gestimuleerd worden om het vervolgens ook te dóen, daar is toch echt draagvlak en een opdracht vanuit de top van de organisatie voor nodig. Inkoop kan het wel willen en kunnen toepassen maar de behoefte moet vanuit de business komen!

Wist je dat Internationale Sociale Voorwaarden worden opgenomen bij ALLE inkopen van het ministerie van Buitenlandse Zaken opgenomen? Echt super!

Binnen de ISV Academy vertaal je de theorie naar de inkooppraktijk. Kan jij een voorbeeld noemen van een aanbesteding waarbij het opnemen van Internationale Sociale Voorwaarden heeft geleid tot innovatieve/ creatieve/ verrassende oplossingen door inschrijvende partijen?

Het voorbeeld is al veelgenoemd, maar de aanbesteding 'Kleding voor ambulancemedewerkers door het Instituut Fysieke Veiligheid (IFV)' blijft fraai! Ik mocht vanuit de MVI Expertpool het IFV helpen bij het vormgeven van ISV in die aanbesteding.

Geïnspireerd door Copper8, die bij de aanbesteding van het kantoorpand van Alliander in Duiven een selectiecriterium had opgesteld “Visie op……” en die visie op een (redelijk) objectieve manier wist te beoordelen, hebben het projectteam en ik een selectiecriterium opgesteld voor de Niet-Openbare procedure, waarin de inschrijvers hun werkwijze, ambities en reeds bestaande (openbare) plannen moesten beschrijven op het gebied van ISV en hun inkooppraktijk.

Ik was apetrots toen Ruud Scheerder (projectleider bij het IFV) vertelde dat er 4 inschrijvers waren die met kop en schouders boven de rest uitstaken op dit criterium!

We zijn zeer verheugd dat jij op de Kennis- en Inspiratiesessie van Conducto op 3 december komt spreken, wat kunnen onze gasten verwachten van jouw bijdrage en waarmee hoop je dat ze naar huis gaan?

Ik hoop dat de gasten naar huis gaan met 4 inzichten:

  1. Dat ze de noodzaak voelen om ISV toe te passen. Zoals Marga Hoek zei tijdens de aftrap van de Leernetwerken: "Zie inkoop meer als een investering. Je investeert toch niet in een bedrijf die geen of zelfs een negatieve waarde oplevert voor de maatschappij? Je wilt toch dat je investering rendeert?";
  2. Dat ISV toepassen in meer inkooppakketten kan dan alleen de 10 die de Rijksoverheid heeft aangewezen als risicocategorieën;
  3. Dat ISV toepassen op vele manieren kan en niet moeilijk is;
  4. Dat het je verrijkt. Het voegt een extra persoonlijke dimensie toe aan het best afstandelijke karakter van aanbesteden, door marktconsultatie en periodieke dialoog met de uiteindelijke opdrachtnemer.

Ga naar de Kennis- & Inspiratiesessie van Conducto

Bronlocatie van dit artikel
Lees meer

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws en aanbod via de nieuwsbrief

Webdesign & Webdevelopment by Webtraders